Gần đây xuất hiện bài viết của blogger Nguyễn Ngọc Long với tựa đề “Tại sao Việt Nam liên tục ‘nhai đi nhai lại’ các thông điệp phản đối Trung Quốc?” ( Tại đây), trình bày quan điểm về cách hành xử của chính quyền Việt Nam đối với vấn đề chủ quyền ở biển Đông cũng như thái độ của dư luận với cách hành xử đó.

Nội dung bài viết đan xen giữa các lập luận với những trải nghiệm, cảm xúc cá nhân của tác giả, bởi vậy tương đối khó theo dõi. Đối với phần trải nghiệm của tác giả, tôi xin phép không bàn tới, vì nó không biện minh được gì nhiều cho các lập luận, mà đơn thuần chỉ khiến tôi ‘ghen tỵ’ bởi tác giả, nhờ một lý do nào đó (‘đi thăm và kiểm tra các đảo’), đã có may mắn được đến một phần lãnh thổ máu thịt của đất nước – điều mà nhiều người Việt Nam khác cũng mong mỏi nhưng không có cơ hội.

Về phần lập luận, tôi muốn trao đổi xung quanh hai luận điểm chính của tác giả: (1) Không thể và không nên kiện Trung Quốc ra Tòa Quốc tế, và (2) Những thông tin về hành vi ngang ngược của Trung Quốc đối với ngư dân cũng như chủ quyền Việt Nam do các nhà báo đưa ra trong nhiều trường hợp đã có sự nhầm lẫn.

Về luận điểm thứ nhất: ‘không thể và không nên kiện Trung Quốc ra Tòa quốc tế’, được tác giả biện minh bằng các lý do sau:

Lý do thứ nhất là,

“Chúng ta đang bị lệ thuộc quá nhiều vào Trung Quốc (bạn nào có comment ý này vô cùng chuẩn xác). Nếu chúng ta chỉ cần “lên gân” với Trung Quốc thì có thể hàng chục triệu gia đình sẽ lâm vào cảnh lầm than bằng những đòn đánh vào kinh tế.”

Chưa nói đến ảnh hưởng từ những đòn trừng phạt kinh tế của Trung Quốc liệu có lớn đến mức mà tác giả lượng định (hàng chục triệu gia đình sẽ lầm than?) và trách nhiệm chủ yếu của chính quyền Việt Nam trong việc ‘lệ thuộc quá nhiều’ vào Trung Quốc như hiện nay, lập luận này tiềm ẩn những nguy hiểm trong vấn đề đối ngoại: nó tạo ra khuôn khổ cho một thái độ nhân nhượng vô hạn định đối với nước lớn và xác lập thứ tự ưu tiên cho lợi ích kinh tế đối với chủ quyền quốc gia.

Lý do thứ hai của tác giả là,

“Ngay cả nếu chúng ta “kiện thắng” thì tòa án Quốc tế cũng không có chức năng hành pháp.”

Bỏ qua nhầm lẫn về khái niệm ( thuật ngữ ‘hành pháp’/executive thông thường được dùng để chỉ chức năng và thẩm quyền của chính phủ; còn trên website của mình, Tòa án Quốc tế về Luật biển ITLOS nói rằng ‘ Tòa không có phương tiện/cách thức để thi hành các phán quyết của nó’/ the Tribunal has no means of enforcing its decisions.), vấn đề đặt ra là, nếu như phán quyết của ITLOS hoàn toàn không có ảnh hưởng gì thì cớ sao nó lại tồn tại đến bây giờ và mỗi năm còn tiêu tốn đến hàng chục triệu euro? Sao không giải tán nó đi?

Cần đặt câu hỏi này trong bối cảnh nền chính trị toàn cầu hiện đại, nơi mà quyền lực mềm đang nổi lên như một nhân tố quan trọng trong quan hệ quốc tế . Ngay cả những quốc gia nổi tiếng độc đoán như Trung Quốc và Nga thời gian gần đây cũng phải chú ý đến sức ảnh hưởng của thứ quyền lực này. Mà quyền lực mềm thì luôn gắn liền với các giá trị phổ quát, nhân bản, bao gồm cả công lý, được thể hiện phần nào qua các phán quyết của các Tòa án Quốc tế. Đúng là, thắng lợi của Việt Nam trong một phiên tòa của ITLOS chưa chắc có thể đem về chủ quyền thực tế ngay cho Việt Nam nhưng ít nhất sẽ tạo ra một hậu thuẫn quốc tế hết sức rộng lớn và vững chắc cho tuyên bố chủ quyền của Việt Nam, đồng thời khiến yêu sách của Trung Quốc trở nên lố bịch trong mắt công luận thế giới.

Lý do thứ ba là,

“Cùng với đó, họ sẽ dùng ảnh hưởng của mình để gây sức ép lên cộng đồng Quốc tế và cô lập Việt Nam, bao vây kinh tế v.v… Trong khi đó, cái mà chúng ta cần nhất bây giờ là tranh thủ sự ủng hộ của cộng đồng Quốc tế.

Tôi không rõ vì sao tác giả cho rằng, một khi Việt Nam kiện Trung Quốc ra ITLOS thì Trung Quốc sẽ ‘gây sức ép lên cộng đồng Quốc tế và cô lập Việt Nam, bao vây kinh tế v.v…’.”

Tôi cũng không rõ bằng cách nào mà Trung Quốc có thể làm được điều này, và ‘cộng đồng quốc tế’ nào sẽ cô lập Việt Nam chỉ vì Việt Nam lựa chọn con đường tài phán – một giải pháp văn minh trong quan hệ quốc tế – để giải quyết tranh chấp chủ quyền với Trung Quốc. Đúng ra, một khi đã thừa nhận rằng ‘cái chúng ta cần nhất bây giờ là tranh thủ sự ủng hộ của cộng đồng quốc tế’, tác giả phải ủng hộ giải pháp nhà nước Việt Nam kiện Trung Quốc ra ITLOS và tìm kiếm chiến thắng ở phiên tòa này như là cách thức tốt nhất để thu được sự chú ý và ủng hộ của dư luận quốc tế trong một thế giới văn minh, trọng pháp.

Về luận điểm thứ hai, tác giả đề cập hai chuyện:

Một là,

Các tàu đó bị bắn phá do xâm phạm vào “lãnh hải có được vì chiếm đóng trái phép” của Trung Quốc, nhưng lại là “lãnh hải dựa trên cơ sở pháp lý quốc tế và căn cứ lịch sử không thể tranh cãi” của Việt Nam. Cho nên báo chí sẽ phải đưa tin là tàu cá ngư dân bị bắn trong vùng lãnh hải “của Việt Nam”. Thậm chí Bộ Ngoại Giao cũng phải tuyên bố như vậy. Và chính sự nhập nhằng này cũng khiến nhiều người cho rằng chúng ta quá hèn kém khi để cho ngư dân bị vạ lây như vậy.

Chính phủ tuyên bố một khu vực thuộc chủ quyền Việt Nam. Ngư dân tiến vào khu vực ấy đánh bắt cá thì bị phía Trung Quốc bắn mà hoàn toàn không nhận được sự bảo vệ nào từ phía Chính phủ. Một chính phủ như thế, nếu không hèn, không kém, còn biết gọi là gì?

Trong khi đó tác giả lại nhận định rằng,

Chúng ta cũng chấp nhận việc “gây hiểu lầm” về năng lực bảo vệ ngư dân

Tôi không rõ sự ‘hiểu lầm’ mà tác giả muốn nói đến là gì. Song, mấy năm qua, có không ngớt những thông tin đau lòng về ngư dân Việt trên biển Đông, bị Trung Quốc đuổi bắn, bắt giam, đòi tiền chuộc. Ngư dân có lẽ không cần chính phủ phải ‘gây hiểu lầm’ về năng lực bảo vệ họ, mà họ cần được bảo vệ một cách thực chất.

Hai là,

“Tương tự với việc Trung Quốc xua đội tàu cá hàng chục chiếc “tràn vào khu vực Trường Sa và Hoàng Sa” của Việt Nam để đánh bắt trái phép. Trong thực tế, quanh năm suốt tháng đều có tàu cá của Trung Quốc “mon men”đến gần các đảo của Việt Nam. Điều tương tự xảy ra nếu các tàu này đi vào lãnh hải của các đảo thuộc chủ quyền Việt Nam nhưng bị đánh cướp bằng vũ lực và chiếm đóng trái phép trong quá khứ.”

Những lập luận này của tác giả chỉ có thể nói lên một điều rằng, các nhà báo Việt Nam vừa qua chẳng những đã không cường điệu mối đe dọa từ chiến lược ‘coi biển Đông là ao nhà’ được thực hiện bằng các tàu cá của Trung Quốc, mà còn chưa thể hiện đầy đủ mức độ nghiêm trọng của chiến lược này. Nó cũng chứng tỏ năng lực của chính phủ Việt Nam trong việc đối phó với chiến lược thâm hiểm của Trung Quốc, thể hiện qua tình trạng xâm phạm ‘quanh năm suốt tháng’ của tàu cá Trung Quốc như chính tác giả đã đề cập.

Đôi dòng

Tôi muốn chia sẻ thêm với tác giả bài viết trên một vài điểm như sau:

Thứ nhất, về lý do phê phán chính quyền,

Thực ra, lý do mà nhiều người phê phán sự nhu nhược của chính quyền trong vấn đề biển Đông không đến từ việc phát ngôn viên Lương Thanh Nghi ‘nhai đi nhai lại’ thông điệp phản đối – điều cần thiết theo thông lệ quốc tế để có thể thực hiện các giải pháp tài phán về sau – mà chủ yếu đến từ việc chính quyền đã không hành động đủ mạnh mẽ theo sau những tuyên bố này, đặc biệt là khi so sánh với những động thái quyết liệt từ một quốc gia khác trong khu vực là Philippines.

Bên cạnh đó, liệu chính quyền có nhu nhược hay không khi năm 2005, chín ngư dân Việt Nam bị Cảnh sát biển Trung Quốc bắn chết, và rồi tám năm sau đó, với biết bao tiền của được đổ vào để hiện đại hóa hải quân, ngư dân Việt Nam vẫn phải đơn độc trước làn đạn của tàu chiến Trung Quốc trong vụ việc xảy ra với tàu cá QNg 96382 TS của ngư dân Lý Sơn tháng 3 năm nay.

Ngoài ra, liệu chính quyền có nhu nhược hay không khi người dân đi biểu tình chống Trung Quốc bành trướng biển Đông thì bị chính quyền bắt giữ, đánh đập và chụp mũ ‘phản động’.

Tôi nghĩ, đây mới chính là những nguyên nhân cho thái độ phê phán trên.

Thứ hai, về thái độ ứng xử với Trung Quốc,

Không thể phủ nhận sức mạnh kinh tế là một con bài quan trọng trong tranh chấp chủ quyền, và không dễ chút nào cho một chính quyền khi phải cân đo giữa lợi ích kinh tế và chủ quyền quốc gia trong tranh chấp với với một nước lớn hơn. Song, việc tỏ thái độ mạnh mẽ hơn đối với Trung Quốc trong vấn đề chủ quyền lại có thể đem đến những cơ hội mới.

Đầu tiên là tạo ra được một đồng thuận xã hội mạnh mẽ của người Việt trong và ngoài nước, trước mối đe dọa ngày càng lớn từ phía Trung Quốc. Đồng thuận xã hội là điều cốt yếu cho bất kỳ quốc gia nào muốn ổn định và phát triển.

Sau nữa là mở ra những cơ hội mới để nâng tầm quan hệ với các đối tác khác trong khu vực và trên thế giới. Hơn lúc nào hết, Việt Nam cần xóa bỏ hình ảnh ‘đồng chí tốt – anh em tốt’ với Trung Quốc vốn tiềm ẩn khả năng cô lập Việt Nam với cộng đồng quốc tế trong việc giải quyết các tranh chấp với nước này.

Chính sách đối ngoại quả thực không dễ để bàn luận qua đôi ba dòng. Ở đây, tôi chỉ đưa ra một khả năng khác cho thái độ của chính quyền Việt Nam đối với Trung Quốc, để có thể tìm kiếm được sự ủng hộ rộng rãi hơn từ nhiều phía, so với thái độ ‘đồng chí tốt-anh em tốt’ đặt căn bản trên ý thức hệ hiện nay.

Vị trí của tàu cá Trung Quốc xâm nhập. ảnh:Tuoitre.vn

Lạm phát kéo dài ảnh hưởng đến đời sống của người nghèo

Kỷ lục lạm phát của Việt Nam đã vượt qua tất cả các quốc gia trong khu vực kể từ khi đất nước tiến hành đổi mới đến nay, theo một nghiên cứu khoa học vừa công bố sáng nay (21-5).

Công trình nghiên cứu của tiến sĩ Đào Văn Hùng, Nguyễn Thạc Hoát và các đồng sự thuộc Học viện Chính sách và Phát triển phát hiện, trong tất cả các giai đoạn 5 năm suốt từ năm 1991 đến năm 2012, Việt Nam đã vượt qua tất cả các nước trong khu vực về một chỉ tiêu đáng buồn là lạm phát.

Công trình được đưa ra tại buổi hội thảo “Lạm phát và tăng trưởng kinh tế ở Việt Nam” do Bộ Kế hoạch và Đầu tư tổ chức cùng Học viện Chính sách và Phát triển và USAID cho biết, mức lạm phát của Việt Nam lên tới hơn 18% năm 2011 và 6,8% năm 2012, cao hơn nhiều so với mức trung bình khoảng 3% của các nước như Trung Quốc, Indonesia, Phillippines và Thái Lan.

Quốc gia có lạm phát cao nhất trong hai năm qua là Indonesia, song mức lạm phát của họ cũng chỉ 3,8-5% trong hai năm qua, thấp hơn nhiều so với của Việt Nam.

Tất cả các kỳ 5 năm được chọn để so sánh đều cho xu hướng như trên.

Nghiên cứu cho biết, trong 27 năm từ 1996-2012, Việt Nam có 13 năm và 4 giai đoạn lạm phát trên 2 con số, trong đó đáng kể nhất là từ 1986-1992 với mức lạm phát bình quân ba chứ số 225%/năm; 2007-2008 với 16,3% năm và 2010-1011 với 15%/năm.

Theo tiến sĩ Lưu Bích Hồ, nguyên Viện trưởng Viện Chiến lược phát triển, kể cả so với Trung Quốc thì lạm phát của Việt Nam cao hơn, trong khi tăng trưởng lại thấp hơn.

Trong giai 2008-2012 tốc độ tăng trưởng của Việt Nam là gần 5,9% năm, và lạm phát là 12,6%; còn Trung Quốc tương ứng là 9,3%/năm và 3,3%/năm.

Trong 20 năm (1991-2010), Việt Nam tăng trưởng bình quân năm khoảng 7,4%, lạm phát gần 11%; thì Trung Quốc tương ứng là 10,5% và 4,8%.

Ông Hồ đặt câu hỏi: “Tại sao trong 20 năm qua họ tăng trưởng gấp đôi ta nhưng lạm phát bằng nửa ta?”.

Chỉ vào đồ thị về diễn biến của lạm phát 1992-2012 tại hội thảo sáng nay, ông Nguyễn Thạc Hoát nói: “Xu hướng biến thiên của đường lạm phát rất phức tạp, biến động mạnh, đỉnh nhọn, biên độ lớn. Điều đó cho thấy kiểm soát lạm phát ở Việt Nam chưa bền vững; sự bất ổn của tiền tệ và kinh tế vĩ mô còn tiềm ẩn lớn”.

Thứ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Cao Viết Sinh bày tỏ lo ngại, mức lạm phát cao triền miên như vậy đang làm chi phí vốn và chi phí đầu tư kinh doanh ở Việt Nam cao hơn các quốc gia khác.

Ông Sinh cho rằng, các quốc gia khác cho vay lãi suất thấp vì rủi ro vĩ mô của họ thấp, còn Việt Nam thì ngược lại.

Tuy nhiên, thứ trưởng nhận xét, sau một thời gian dài áp dụng các chính sách kinh tế nhằm giảm lạm phát, đến lúc này, doanh nghiệp đã có tâm lý không muốn làm ăn, người dân không muốn mua sắm tiêu dùng nữa.

“Các doanh nghiệp với lãi suất cho vay hiện nay và đầu ra khó sẽ chỉ gửi vốn ngân hàng lấy lãi, hơn là đầu tư kinh doanh. Đây là xu hướng rất nguy”, ông nói.

Ông khẳng định, số lượng doanh nghiệp biến mất khỏi thị trường là điều rất đáng lo ngại, và đặt câu hỏi: “Liệu nền kinh tế có giữ được không với lãi suất vẫn cứ cao như thế này”.

Tuy nhiên, là một trong những tác giả chính của các đề án phát triển kinh tế của Chính phủ, ông Sinh tỏ ra lo lắng làm sao tìm ra nguồn vốn cho nền kinh tế sôi động lại, nhất là khi mục tiêu tăng trưởng tín dụng 12% cho năm nay (tương ứng với 360.000  tỉ đồng) không thể đạt được.

Tại hội thảo, các nhà kinh tế đề xuất mức lạm phát tối ưu khoảng 7-7,5%/năm trong giai đoạn 2013-2015.

Bên cạnh đó, họ kiến nghị cần có cơ quan phối hợp chính sách tài khóa và tiền tệ độc lập với Ngân hàng Nhà nước và Bộ Tài chính.

Như chúng tôi đã đưa tin, lời kêu gọi trả tự do cho hai thanh niên yêu nước Nguyễn Phương Uyên và Đinh Nguyên Kha tuy vừa mới được đưa ra vào tối qua 20/05/2013, nhưng đến cuối giờ chiều nay (giờ Paris) đã thu hút được trên 1.200 chữ ký trực tuyến, trong đó có rất nhiều khuôn mặt tên tuổi trong và ngoài nước.

Trước đó còn có bản tuyên bố đề ngày 17/05/2013 mang tên “Sinh viên yêu nước Nguyễn Phương Uyên và Đinh Nguyên Kha không có tội!” do nhóm Công dân Tự do khởi xướng, đến nay cũng đã có được trên 1.400 chữ ký.

Trả lời phỏng vấn của RFI Việt ngữ, luật gia Lê Hiếu Đằng, Phó chủ nhiệm Hội đồng Tư vấn về Dân chủ và Pháp luật thuộc Ủy ban trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cho rằng đây là một bản án tàn bạo. Theo luật gia, bản án này không chỉ phản ánh một khuynh hướng mà ông cho là “phát-xít”, mà còn cả xu thế ngả theo một Trung Quốc vốn có khuynh hướng bành trướng, rất là nguy hiểm.

RFI: Ông có nhận xét như thế nào về bản án dành cho Nguyễn Phương Uyên và Đinh Nguyên Kha?

Luật gia Lê Hiếu Đằng: Có thể nói là hiện nay nhân dân cả nước đang rất phẫn nộ trước bản án dành cho hai em đó. Thành ra trong lời kêu gọi chúng tôi dùng chữ “phẫn nộ” là đúng như thực chất. Bởi vì thực ra hành động của hai em là hành động yêu nước – chống Trung Quốc, chống tham nhũng – nhưng từ hành động đó mà đi đến bản án đến sáu năm cho em Uyên và tám năm cho em Kha, thì đúng là rất là tàn bạo! Đối với hai em đều còn trẻ, rồi tương lai các em sẽ như thế nào.

Ở đây có hai vấn đề. Một là phẫn nộ lên án việc đó. Thứ hai là khâm phục hành động có thể nói là hiên ngang, và những phát biểu rất là đúng đắn của em Uyên và em Kha trước tòa – nhất là em Uyên, thái độ rất là chững chạc.

Mà chúng tôi nói thật, rất thất vọng là khi em Uyên bị bắt thì cũng đã có nhiều nhân sĩ trí thức gởi kiến nghị lên chủ tịch Trương Tấn Sang, để mà có sự can thiệp, chỉ đạo với các ngành chức năng, xem xét trường hợp này. Nhất là em Uyên là một đoàn viên thanh niên, trong Ban chấp hành Đoàn trường, tức là nằm trong hệ thống của Đảng và Nhà nước. Thế thì vì lý do gì mà các em có những hoạt động như vậy? Rất tiếc là chủ tịch nước Trương Tấn Sang không có động thái gì can thiệp vào việc này. Nhưng bây giờ lại xử bản án quá nặng!

Rõ ràng ý đồ của Nhà nước là muốn răn đe. Nhưng mà cái ý đồ này sẽ không đạt được. Bởi vì làm cho công luận trong cả nước phẫn nộ, làm nhân dân bất bình, càng chống đối Đảng và Nhà nước hơn nữa. Không làm giảm nhẹ đi được, mà tạo một sự đối kháng, đối lập giữa các tầng lớp nhân dân đối với Nhà nước, trước những bản án vô lý như vậy.

Do đó lời kêu gọi mới này – mà những người ký toàn là những người có chức vụ, rồi nhân sĩ trí thức, tôi thấy có rất nhiều giáo sư, tiến sĩ, các vị có cương vị trong xã hội, và tốc độ ký rất nhanh – chứng tỏ sự phẫn nộ và quan tâm của các tầng lớp nhân dân, nhất là nhân sĩ trí thức, đến bản án quá nặng nề đối với em Uyên và em Kha.

Vì vậy chúng tôi hy vọng rằng đến khâu phúc thẩm, tòa án tỉnh Long An sẽ chuyển lên Tòa án Nhân dân Tối cao, thì lúc đó các cơ quan chức năng của trung ương phải có một sự thẩm định như thế nào để xem xét lại bản án đó.

Mà chúng tôi nghĩ rằng với chính sách hiện nay về nhân quyền, và Việt Nam đã ký kết những cam kết tôn trọng nhân quyền, thì các cơ quan trung ương sẽ cân nhắc việc này. Chứ nếu không đứng về mặt quốc tế mà nói, người ta sẽ lên án việc này, và như vậy Việt Nam sẽ có một hình ảnh rất xấu về vi phạm nhân quyền
.
RFI: Như vậy theo ông thì bản án vừa rồi hoàn toàn bất lợi cho Việt Nam?

Chúng ta biết xu thế trên thế giới hiện nay, vấn đề dân quyền và nhân quyền là hai vấn đề lớn. Mà trong các chế độ toàn trị như Trung Quốc, Việt Nam hay các chế độ độc tài như các nước ở Trung Cận Đông, các nước châu Phi, là vấn đề hiện nay loài người tiến bộ đều quan tâm.

Nếu chúng ta phản lại xu hướng tiến bộ đó, chúng ta không thấy được cái trào lưu hiện nay là trào lưu đấu tranh để bảo vệ cho dân quyền, nhân quyền, bảo vệ môi trường – thực chất là bảo vệ con người – mà Đảng Cộng sản và Nhà nước Việt Nam thường nói là vì con người, nhưng như vậy thực chất có phải là vì con người hay không? Hay là đặt cái lợi ích của nhóm, của cá nhân, của gia đình hay của Đảng, của chế độ lên trên lợi ích của Tổ quốc, của đất nước?

Tôi thấy là giữa lời nói với việc làm là hoàn toàn không đi đôi với nhau, hoàn toàn trái ngược nhau. Và chính vì vậy mà hiện nay các tầng lớp nhân dân Việt Nam hết sức mất niềm tin đối với sự lãnh đạo của Đảng và Nhà nước Việt Nam.

Cũng như mới đây thôi Quốc hội đang họp đó, việc đổi tên nước là nguyện vọng chung của người dân. Mà cái này thật ra cũng không phải là một yếu tố gì cơ bản, điều 4 mới là yếu tố cơ bản, nhưng rồi cũng không chấp nhận nữa! Thì điều đó nói lên cái gì? Đó là những đầu óc bảo thủ, những đầu óc muốn giữ lại cái cũ đang khống chế cả hệ thống chính trị của Việt Nam.

Đối với chúng tôi, thì chúng tôi không quan tâm nhiều đến sự thay đổi trong hệ thống Đảng và Nhà nước.

Luật gia Lê Hiếu Đằng 21/05/2013 Nghe (08:39)

Chúng tôi tin rằng hiện nay cái lợi ích đó đã ràng buộc các vị rồi. Không dễ gì các vị từ bỏ những quyền lợi có thể nói rất lớn hiện nay. Các vị hiện giờ đều là những người giàu sụ cả, nên không dễ gì từ bỏ.

Vấn đề ở chỗ là chúng ta phải làm sao cho xã hội dân sự, xã hội công dân mạnh lên, với những định chế mà quốc tế người ta đã định ra, đã đấu tranh và có tác động trở lại đối với Đảng và Nhà nước. Cho nên nếu chỉ ngồi trông chờ không thôi, nhân dân và nhất là nhân sĩ trí thức mà không đấu tranh thì không biết là đất nước Việt Nam đi về đâu, trước cái họa xâm lăng của bọn bành trướng Trung Quốc. Trước cái họa tham nhũng, họa bất công áp bức và bất bình đẳng xã hội ngày càng tăng.

Bản án của em Uyên và em Kha càng phản ánh tình trạng phải nói là phát-xít, tình trạng dùng lực lượng công an, cảnh sát, tòa án để đàn áp những tiếng nói rất là ôn hòa, rất hòa bình, rất xây dựng cho đất nước của chúng ta. Đây là khuynh hướng đáng lo ngại.

Mà tôi nghĩ rằng bất cứ một chế độ nào, nếu chỉ dùng công an, cảnh sát, dùng cái ách độc tài để mà đàn áp nhân dân, thì chế độ đó không thể tồn tại được nữa. Đó là một bài học mà các vị lãnh đạo Đảng và Nhà nước của Việt Nam cần phải rút ra. Cần phải sớm tỉnh ngộ để có những hành động tích cực.

Đây là một thời cơ rất lớn để chúng ta chuyển hướng theo cùng trào lưu tiến bộ hiện nay trên thế giới, để đấu tranh cho một đất nước Việt Nam hòa bình, độc lập, dân chủ, tiến bộ xã hội và giàu mạnh. Như vậy mới phù hợp với lòng dân và lợi ích của các tầng lớp nhân dân hiện nay.

RFI: Phiên xử diễn ra đúng ngày lệnh cấm bắt cá trên Biển Đông của Trung Quốc có hiệu lực. Phải chăng đây là một món quà cho Bắc Kinh, và một bản án nặng nề như vậy sẽ ngăn Việt Nam tiếp cận với các quốc gia coi trọng nhân quyền, đẩy đất nước trở lại trong vòngkiềm tỏa của Trung Quốc ? 

Đúng vậy. Cái này là một kiểu, một tín hiệu cho phía Trung Quốc để thấy rằng Đảng và Nhà nước Việt Nam sẵn sàng đàn áp những tiếng nói chống Trung Quốc. Và như vậy điều đó chứng minh rằng khuynh hướng hiện nay – đang ngả về phía Trung Quốc – là một khuynh hướng rất nguy hiểm. Mà chúng ta biết bản chất Trung Quốc là xâm lược, là bành trướng!

Thành ra bây giờ có một tình trạng nghịch lý là giữa hai Nhà nước trung ương thì nói rất hay, bốn tốt mười sáu chữ vàng…nhưng mà hành động thực tế thì xua quân, xua tàu đánh cá sang tràn ngập Biển Đông, rồi bắn giết ngư dân chúng ta. Như vậy là thế nào?

Nếu vì lợi ích cá nhân, vì cái lợi của các tập đoàn lợi ích mà ngả về phía Trung Quốc, thì lúc đó cái họa xâm lăng trở nên rất là nguy hiểm. Mà điều đó thì các tầng lớp nhân dân Việt Nam không chấp nhận, các nhân sĩ trí thức Việt Nam không thể chấp nhận được. Và sẽ có những hành động để mà biểu thị lòng yêu nước của mình, nếu việc đó cần phải làm.

RFI: Chúng tôi xin rất cám ơn luật gia Lê Hiếu Đằng, Phó chủ nhiệm Hội đồng Tư vấn về Dân chủ và Pháp luật thuộc Ủy ban trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, đã vui lòng nhận trả lời phỏng vấn của RFI Việt ngữ hôm nay.

…………………………………….

 Đầu đề của Quê Choa (Tên gốc: Ô.Lê Hiếu Đằng : Bản án cho Phương Uyên và Nguyên Kha phản ánh khuynh hướng “phát-xít” đáng ngại)

Dư luận sau phiên tòa xét xử hai thanh niên Phương Uyên và Nguyên Kha bỗng trở nên sôi động kỳ lạ. Tôi cố gắng tìm đọc thông tin của cả hai lề để có điểm nhìn tham chiếu. Nhưng thông tin lề phải không thấy có gì đặc biệt. Thông tin lề trái tương đối nhiều. Không biết thông tin lề trái tường thuật có chính xác không, nhưng với những gì tôi đọc thấy thì hai thanh niên này quả là có khí phách ở phiên tòa. Phương Uyên nói rằng: “Tôi là sinh viên yêu nước, nếu phiên tòa hôm nay kết tội tôi, thì những người trẻ khác sẽ sợ hãi và không còn dám bảo vệ chủ quyền của đất nước. Nếu một sinh viên, tuổi trẻ như tôi mà bị kết án tù vì yêu nước thì thật sự tôi không cam tâm… Việc tôi làm thì tôi chịu, xin nhà cầm quyền đừng làm khó dễ mẹ hay gia đình của chúng tôi. Chúng tôi làm để thức tỉnh mọi người trước hiểm họa Trung Quốc xâm lược đất nước, và cuối cùng là chúng tôi làm xuất phát từ cái tấm lòng yêu nước nhằm chống cái xấu để làm cho xã hội ngày càng tốt đẹp tươi sáng hơn.”, còn Nguyên Kha tuyên bố: “Tôi trước sau vẫn là một người yêu nước, yêu dân tộc tôi. Tôi không hề chống dân tộc tôi, tôi chỉ chống đảng cộng sản. Mà chống đảng thì không phải là tội”. Những câu nói này khiến tôi nhớ tới những tiền bối cộng sản ở những phiên tòa của thực dân Pháp như Lý Tự Trọng nói: “Tôi chưa đến tuổi thành niên thật, nhưng tôi đủ trí khôn để hiểu rằng con đường của thanh niên chỉ có thể là con đường cách mạng và không thể là con đường nào khác. Tôi tin rằng nếu các ông suy nghĩ kỹ thì các ông cũng thấy cần phải giải phóng dân tộc, giải phóng những người cần lao như tôi”. Tôi nghĩ đó là những con người như Milan Kundera viết: “Chính xác là khi thế giới nội tâm của họ biến đổi mà Bézoukhov hay Bolkonsky tự xác định mình là những cá thể; mà họ khiến ta kinh ngạc; mà họ trở nên khác biệt; mà tự do của họ bùng cháy lên, và cùng với nó, là bản sắc của cái tôi của họ; đấy là những khoảnh khắc thơ: họ sống những khoảnh khắc đó với một cường độ lớn cho đến nỗi toàn bộ thế giới chạy ùa đến cùng họ với cả một đám rước say sưa những chi tiết huyền diệu”. Tôi tin là đã có một thế hệ mới, những con người đang đi tới “ngực dám đón những phong ba dữ dội / chân đạp bùn không sợ những loài sên” và tương lai thuộc về họ.

Tuyên bố của Nguyên Kha là cả một vấn đề pháp lý: chống Đảng có phải là một tội không? Vấn đề pháp lý này buộc mỗi chúng ta phải suy nghĩ về tính chính đáng của nó. Tôi nhớ luật sư Nguyễn Thị Dương Hà, Hà Huy Sơn từng viết thư yêu cầu Ủy ban Thường vụ Quốc hội giải thích điều 88 của bộ luật Hình sự: thế nào là tuyên truyền chống nhà nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam, nhưng cho đến nay tôi không nghe thấy có tin tức gì. Tôi phỏng đoán Ủy ban Thường vụ Quốc hội chưa giải thích về điều 88. Đây chính là một vấn nạn pháp luật rất lớn. Cơ quan chịu trách nhiệm cao nhất về giải thích pháp luật đã không làm tròn trách nhiệm của mình. Giá như Ủy ban Thường vụ Quốc hội giải thích, ví dụ như, chống Đảng là chống nhà nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam thì có phải mọi thứ trở nên rõ ràng, và sẽ không còn ai đặt câu hỏi như Nguyên Kha và sẽ hạn chế rất nhiều vi phạm pháp luật. Như vậy, ngay cả khi cho rằng Nguyên Kha phạm tội theo điều 88 thì chính Ủy ban Thường vụ Quốc hội cũng đã góp phần tạo ra hành vi phạm tội của công dân vì đã không giải thích luật pháp cho minh bạch khi có yêu cầu giải thích. Sự vô trách nhiệm của Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã khiến cho công dân phạm pháp.

Thư yêu cầu trả tự do cho Uyên Phương và Nguyên Kha, theo tôi, không có mấy tác dụng vì đã có tiền lệ thư yêu cầu trả tự do cho ông Cù Huy Hà Vũ. Áp lực như vậy chưa đủ nặng cân. Song có lẽ cấp thiết và hữu ích hơn cả là tạo áp lực buộc Ủy ban Thường vụ Quốc hội phải giải thích điều 88, thế nào là tuyên truyền chống nhà nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam.

Gửi các thế lực thù địch!

Chiều hôm qua 20-5, đồng loạt các báo đưa tin: Không đổi tên nước, Vẫn giữ nguyên tên nước CHXHCN Việt Nam, Khẳng định vai trò lãnh đạo của Đảng…

Ông Phan Trung Lý trong bản báo cáo đọc tại Quốc hội đã cho biết: Ủy ban dự thảo sửa đổi hiến pháp đề nghị giữ nguyên các vấn đề lớn về: Tên nước, vai trò lãnh đạo của Đảng, các lực lượng vũ trang và sở hữu toàn dân về đất đai.

Các “thế lực thù địch” lập tức có những bài, những câu tỏ ra không hài lòng, rằng: vở hài kịch hạ màn, vẫn giữ nguyên như thế thì lấy ý kiến của nhân dân làm gì cho tốn tiền, tốn sức và tốn thời gian, nguyễn y vân là vẫn y nguyên…

Dư luận viên Vo Văn Ve tôi lâu nay nằm im không buồn nói, nay thấy thế thì chịu không được, giống như cầu thủ đã giải nghệ lâu ngày nhớ sân cỏ đành xỏ giày tiếp tục ra sân “đá”.

Quí vị “các thế lực thù địch” có biết rằng đợt lấy ý kiến đóng góp của nhân dân vào dự thảo hiến pháp vừa qua là một đợt sinh hoạt chính trị vô cùng quan trọng và rộng khắp, với con số khổng lồ 26.091.000 lượt người góp ý kiến, hơn 28.000 cuộc hội nghị, hội thảo, tọa đàm về góp ý hiến pháp? Quí vị có tưởng tượng nổi không, nếu Ủy ban dự thảo sửa đổi hiến pháp có 100 người thì trung bình mỗi người phải đọc, ghi chép hơn 260.000 bản góp ý. Người ta đã làm việc vất vả khó nhọc đến mức phi thường như thế, quí vị không hoan nghênh thì thôi, lại còn đi nói thế này thế nọ.

Những con số trên cho dù có vẻ không thể tin nổi nhưng đó là con số thực một trăm phần trăm. Có được kết quả đáng tư hào như thế là do cách làm đầy thông minh sáng tạo, đưa phiếu về cho từng hộ gia đình, dù muốn hay không thì dân cũng phải góp ý. Về mặt này, chắn chắn anh bạn vàng Trung Quốc còn phải xách cặp đến học hỏi chúng ta nhiều.

Quí vị có biết vì sao Ủy ban dự thảo đề nghị giữ nguyên các vấn đề lớn nói trên không? Ấy là do sợ bị xuyên tạc rằng chúng ta xa rời mục tiêu, con đường lên chủ nghĩa xã hội. Ai có thể xuyên tạc? Thì chính là quí vị chứ còn là ai nữa. Qua đây, quí vị nên cảm thấy ân hận rằng giá như lâu nay quí vị không ồn ào, ý kiến ý cò lôi thôi, thì rất có thể lần này sẽ đổi tên nước thật, và cũng có thể có một số thay đổi khác mang tính tự nhiên. Chung qui cũng do cái tính bộp chộp của quí vị mà thôi.

Trong bối cảnh tình hình quốc tế vô cùng nhạy cảm như hiện nay, việc giữ nguyên những nội dung cơ bản nói trên là hết sức cần thiết và là tất yếu. Điều này đã được ông Phan Trung Lý nhiều lần khẳng định. Quí vị phải tin vào quá trình làm việc của Ủy ban dự thảo, phải tin vào ông Phan Trung Lý. Những vấn đề được Ủy ban dự thảo trình lên Quốc hội đều đã được đại đa số nhân dân đồng tình. Tôi khẳng định lại là đã được đại đa số nhân dân đồng tình. Sự đồng tình của đại đa số nhân dân, tuy rất khó chứng minh bằng con số cụ thể là bao nhiêu phần trăm, nhưng đã được ông Phan Trung Lý thể hiện rất rõ trong báo cáo. Vấn đề ở đây không phải là chuyện dễ hay khó chứng minh, mà là vấn đề niềm tin. Vấn đề cốt lõi phải là niềm tin. Nhân dân ta đã nguyện một lòng tin theo Đảng và Nhà nước, cho nên lời khuyên ở đây mà tôi muốn dành cho các thế lực thù địch, là hãy quay về với nhân dân, hãy tin vào Ủy ban dự thảo, tin vào lời nói của ông Phan Trung Lý.

Qua diễn biến của phiên họp chiều qua, các thế lực thù địch có thể thấy được tầm vóc to lớn và vai trò hết sức quan trọng của Ủy ban dự thảo sửa đổi hiến pháp và của ông Phan Trung Lý. Các vị ấy muốn đưa trình cái gì ra cho Quốc hội là quyền của họ. Và rồi Quốc hội sẽ quyết theo hướng mà họ đã gợi ý thôi. Cho nên các thế lực thù địch cần phải biết phân biết thận, í lộn, biết thân biết phận mà đừng có xuyên tạc nữa, đừng có ý kiến ý cò lôi thôi rắc rối nữa. Không những thế, các vị cần phải có niềm tin tuyệt đối vào những đề xuất của Ủy ban dự thảo và của ông Phan Trung Lý, nhá.

Nhiều kẻ trong các thế lực thù địch, không hiểu biết gì về nghệ thuật, bèn la toáng lên rằng: Tấn hài kịch đã hạ màn! Tưởng chừng như là một phát hiện vĩ đại lắm. Nói thật với quí vị, muôn đời không bao giờ nó là hài kịch. Một vở kịch hoành tráng về chính trị, về chính trường như thế, sao lại gọi là hài kịch? Phải gọi cho nó đúng với tên tuổi của nó: chính kịch. Quả tình Vo Văn Ve tôi chưa thấy ai yếu kém về cảm thụ nghệ thuật như thế, yếu đến nỗi không phân biệt được đâu là hài kịch, đâu là chính kịch.

Hỡi các thế lực thù địch! Quí vị là ai, ở đâu, hình hài quí vị ra sao… còn đang là một vấn đề khoa học gây tranh cãi. Nhưng qua các nguồn thông tin chính thống thì quí vị đang hiện diện khắp mọi nơi mọi chốn, đến mức có lúc tôi bi quan nghĩ rằng chưa có một đất nước nào lại có nhiều thế lực thù địch như nước ta. Ở đâu đâu cũng thấy có cụm từ ”thế lực thù địch”, từ các trang báo cho đến các bài diễn văn, các văn bản, văn kiện…

Nhưng cho dù thế nào đi nữa, tôi vẫn tin cho đến một ngày kia, quí vị sẽ thấm nhuần và chọn đi theo niềm tin vào chủ nghĩa xã hội. Khi đó, quí vị sẽ trở thành thù địch của các thế lực thù địch, quí vị sẽ được nhận lương cao của một dư luận viên như tôi đang được nhận lâu nay. Và điều quan trọng hơn, quí vị sẽ được nhận sổ hưu, đủ để nuôi vợ con và bồ nhí, cho đến ngày đi gặp Mác và Lê-nin…

Vo Văn Ve

Cách đây một tuần, tác giả bài này có bình luận về những thay đổi không thể chối cãi diễn ra gần đây trong văn hoá chính trị Việt Nam, và kết luận mà không cần giả định nào về tương lai, rằng nền chính trị Việt Nam đã bước vào một giai đoạn mới. Và hôm nay tôi vẫn giữ quan điểm của tôi, là Việt Nam đang ở một vị thế mới và người Việt Nam đang cất lên tiếng nói chính trị của họ.

Chúa ơi, giờ đây có những dấu hiệu cho thấy là chiếc giày còn lại đã rơi (thành ngữ chỉ một việc không tránh khỏi đã xảy ra, một kết cục đã đến), bởi vì chỉ trong có nửa tháng trước khi Hội nghị 7 của Ban Chấp hành Trung ương bế mạc, chúng ta đã chứng kiến một loạt diễn biến cho thấy một nỗ lực “đàn áp” có thể đang diễn ra thật sự.

Tin mới nhất, chỉ vừa cuối tuần trước, là sẽ không có tin tức nào không bị kiểm soát, cho đến khi BBC, CNN và các hãng tin nước ngoài khác chịu tuân thủ yêu cầu về giấy phép hoạt động ở Việt Nam, như quy định trong Nghị định 20. Các nhà cung cấp dịch vụ truyền hình cáp quốc doanh đã vừa chấm dứt hoạt động (thành ngữ: rút phích cắm, chỉ sự kết thúc một kế hoạch, cắt đứt một nguồn sống…) của những hãng tin ngoại quốc.

Điều này xảy ra chỉ vài ngày sau khi hai thanh niên bị kết án tù rất nặng vì tội dán cờ của “các chế độ cũ” (dán cờ phía dưới một khẩu hiệu đối đầu với hành vi cư xử của Trung Quốc trên Biển Đông Nam Á), và một ngày sau kỷ niệm sinh nhật của ông Hồ Chí Minh, khi thanh niên trên khắp Việt Nam (chỗ này tác giả viết sai, phải là “Hải Phòng” mới đúng) diễu hành với các khẩu hiệu, bảng chữ tuyên xưng niềm yêu kính và ngưỡng mộ theo đúng chỉ thị của họ đối với các cống hiến vĩ đại của ông Hồ.

Tuy nhiên, cách cư xử của đảng cầm quyền ở Việt Nam có vẻ mâu thuẫn với các nguyên tắc được nêu trong Tuyên ngôn Độc lập của ông Hồ, theo đó, ông mượn một câu từ Quyền con người để nói rằng “tất cả mọi người đều sinh ra tự do và có quyền bình đẳng”.

Ở đâu đó có những nhận định rằng dập tắt các kênh tin tức là một nỗ lực của các cơ quan chức năng có liên quan nhằm làm tăng khả năng truy cập vào các trang này và kiếm tiền nhanh cho một số người có khả năng dịch tốt, bằng cách bắt buộc các chương trình truyền hình quốc tế phải có phụ đề ở một tỷ lệ nội dung nào đó.

Một khả năng khác, đã được bóng gió ở trên, là đây thật ra là sự bắt đầu của những kế hoạch hưởng ứng lời kêu gọi thắt chặt kiểm soát, như đã được nêu ra trong phiên họp toàn thể gần đây của đảng. Khả năng thứ ba và gây tò mò nhất, cũng lại chỉ là suy đoán, là chấm dứt hoạt động của các kênh tin tức ngoại quốc chủ yếu vì những nỗ lực muộn màng của nhà nước hoặc của các quan chức nhà nước cụ thể nào đó nhằm làm giảm bớt khó khăn của ban lãnh đạo đảng trước các công dân của họ và trước thế giới, khi mà họ vừa có bản án quá nặng đối với hai người trẻ. Người ta có thể hình dung cảnh một quan chức cao cấp phun phì cả nước trà khi đang xem truyền thông quốc tế đưa tin về bản án, và sau đó là một cú phôn ngắn gọn, vào lúc khuya, với một giọng khàn khàn: “Chấm dứt đi!”.

Bản án, không còn nghi ngờ gì nữa, được sự tán thành của các phần tử thủ cựu canh giữ trong đảng, có quyền trấn áp, và cũng phải thừa nhận là nó được sự ủng hộ của một số đáng kể dân số – những người đánh đồng lá cờ vàng với bạo lực thời chiến và xung đột dân sự. Nhưng bản án quá nặng và không có lợi gì cho hình ảnh quốc gia, ở trong nước cũng như nước ngoài.

Bây giờ đang là thời điểm thú vị ở Việt Nam. Văn hoá chính trị đã phát triển và đang có sự bất mãn đáng kể ngay trong nội bộ đảng, về việc làm thế nào giải quyết tình hình hiện nay. Chuyện phe phái trong đảng tất nhiên là chẳng phải cái gì mới mẻ. Và sự đa nguyên trong nội bộ đảng đó, nếu nó đi xa hơn, thật sự có thể có lợi cho quá trình dân chủ hoá, cho dù dưới hình thức nào. Tất nhiên, đa số dân chúng Việt Nam hy vọng có một kết quả như thế.

Hôm thứ hai tại Hà Nội nóng tới 40 độ C. Nhưng một cơn gió lạnh vừa tạt qua. Đấy là điềm gở về một mặt trận đang đến gần hay một cú thở hắt ra của quá khứ, chúng ta sẽ chờ xem.

Dưới đây là bài viết thứ 9 trong loạt bài “Nói với mình và các bạn: Vẻ đẹp của chính trị”. Mục đích mà loạt bài hướng tới là góp phần giúp độc giả, nhất là các bạn trẻ, hiểu hơn về chính trị, về sự tham gia, về tự do ngôn luận và sự phân biệt giữa tự do ngôn luận với xúc phạm người khác, về hiến pháp, quyền lập hiến và quyền tẩy chay hiến pháp, bất tuân dân sự, về kỹ thuật bầu cử và làm thế nào để có bầu cử tự do, công bằng.

 Ở bài trước, chúng ta đã nói rằng văn hoá chính trị là cái quyết định một xã hội nhìn chung sẽ có thái độ như thế nào trước các hoạt động chính trị như biểu tình, đình công, kiện tụng… Tuy nhiên, cũng phải thừa nhận rằng biểu tình có những mặt trái của nó. Làm thế nào để giảm thiểu tác hại tiêu cực của biểu tình đây?

Phạm Đoan Trang

• Vì ông Nguyễn Sinh Hùng là Chủ tịch Quốc hội, là quan chức, cho nên ông có nghĩa vụ phải lắng nghe ý kiến của người dân, tôn trọng quyền tự do biểu đạt và biểu tình của công dân;
• Vì ông Nguyễn Sinh Hùng là một công dân Việt Nam, nên ông có quyền riêng tư, quyền tự do đi lại, tự do về thân thể, và ông phải được đi đâu tuỳ ý sau khi đã hết giờ làm việc. Do đó, khi bị cản trở tự do đi lại, ông có quyền khởi kiện. 

          Tôi tự nhủ trong suốt thời gian qua, mình đã viết hơn chục bài về dự án bauxite Tây Nguyên là quá đủ rồi nhưng nay được nghe ông Trần Xuân Hòa Chủ tịch HĐTV Tập đoàn Công nghiệp Than và Khoáng sản Việt Nam khẳng định sẽ tiếp tục thực hiện dự án nhà máy Alumin Nhân Cơ và chỉ trong vòng 2 tháng nữa sẽ thấy tương lai của bauxite, đành phải gác tất cả công việc lại để viết bài “Lời cuối cho bauxite Tây Nguyên”!

Kiểm nghiệm các tuyên bố có cánh của lãnh đạo TKV

Tuyên bố của ông Trần Xuân Hòa không có gì lạ, nó chỉ là sự tiếp nối hùng hồn khẳng định trước đây của các vị tiền nhiệm ở TKV và người trong cuộc. Chính vì các tuyên bố này mà lãnh đạo Đảng và Nhà nước càng tin tưởng để cho làm dự án thí điểm bất chấp lời khuyên can của đại tướng Võ Nguyên Giáp và hàng ngàn ý kiến phản biện của người dân và các nhà khoa học.

Ông Đoàn Văn Kiển- Bí thư đảng ủy, Chủ tịch Hội đồng quản trị TKV (Ủy viên dự khuyết BCHTU khóa IX) đã báo cáo bằng văn bản tại hội nghị của Ban tuyên huấn TW ngày 25/12/2008 tại Thành phố HCM, nguyên văn như sau (về hiệu quả của dự án bô xít):

“Mặt khác, ý nghĩa đóng góp phát triển kinh tế xã hội địa phương vùng Tây Nguyên và Nam Trung bộ là rất lớn vì với tổng doanh thu do xuất khẩu Alumina từ 2 nhà máy Nhân Cơ và Tân Rai trừ năm 2011 ước đạt 300 triệu USD/năm và tham gia đóng góp ngân sách địa phương (các khoản thuế) là khoảng 10-15% doanh thu để phát triển kinh tế xã hội, thì thực sự Tập đoàn đã góp phần phát triển Tây Nguyên giầu mạnh“.

Ông Đặng Đức Yến- Chủ tịch UBND tỉnh Đắk Nông trong bài báo “Giải pháp cho bô xít Tây Nguyên” của tác giả Phan Anh đăng mục Kinh tế-Xã hội đã khẳng định: “Nếu dự án alumina này vào, tính từ các khoản thuế, phí bảo vệ môi trường… sẽ đóng góp cho tỉnh khoảng 1600 tỷ đồng và đến năm 2011 thì có thể đạt hơn 2000 tỷ đồng“

Trong thực tế, TKV lẫn lộn, không phân biệt nổi hiệu quả kinh tế-tài chính (là của doanh nghiệp), hiệu quả kinh tế-xã hội (của xã hội). Các nước gần đây còn chú trọng đến hiệu quả kinh tế-môi trường là những khái niệm không thể lập lờ. Đến hôm nay, TKV công khai “lờ” đi cái khoản thu to nhất của ngân sách là thuế xuất khẩu!?

Lập luận của ông Trần Xuân Hòa về thuế xuất khẩu không chuẩn, cần phải chỉnh. TS Nguyễn Thành Sơn đã chỉ ra rất chính xác về thuế xuất khẩu của Quốc hội ban hành từ năm 2008 (trước khi TKV làm alumina), nên chỉ có danh điểm “quặng nhôm” (chứa Al2O3). TKV cũng hiểu alumina (cũng đều chứa Al2O3) cũng là “quặng nhôm”, như vậy là chính xác về mặt khoa học. Chính vì vậy, trước đây, như báo chí đã đưa tin Phó TGĐ của TKV là ông Nguyễn Văn Biên khẳng định phải xin giảm thuế xuất khẩu alumina từ 20% xuống 5% hoặc =0% thì có lãi. Gần đây, tại cuộc họp báo, người phát ngôn của TKV cũng khẳng định với các nhà báo là trước mắt doanh nghiệp khó khăn nên nhà nước hỗ trợ bằng cách cho thuế xuất khẩu = 0%, sau này kinh tế hồi phục TKV sẽ nộp bình thường. Như vậy, bản thân TKV cũng thấy mặt hàng “alumina” được hiểu là “quặng nhôm” không thể không đóng thuế xuất khẩu như ngụy biện của ông Hòa.

Nhân việc TKV cứ “quanh co” và “mập mờ”, để đảm bảo lợi ích của người đóng thuế, cần có kiến nghị rõ với Quốc hội bổ sung vào biểu thuế xuất khẩu danh điểm “Alumina” và xác định cụ thể thuế xuất cho alumina còn đang thiếu. Còn mức thuế suất là bao nhiêu % là do Quốc hội qui định chứ không thể áp thuế suất của nước ngoài (Brazin, hay Ấn Độ) cho Việt Nam. Về cái gọi là “chế biến sâu” của TKV: Alumina có hàm lượng Al2O3 cao thì gọi là được chế biến sâu cũng đúng, nhưng, alumina của Tân Rai và Nhân Cơ có đặc điểm là do công nghệ lạc hậu, giải pháp công nghệ ấu trĩ, đòi hỏi tiêu hao nhiều than (0,679 tấn than cho 1 tấn alumina). Không ai khuyến khích “chế biến sâu” để xuất khẩu như kiểu của TKV cả. Vì, đối với alumina của TKV, xuất khẩu alumina cũng là xuất khẩu than (cái mà chúng ta còn đang thiếu).

C_i = thu nhập thuần thời kỳ i, tính theo giá giá trị của thời kỳ hiện tại tức là thời điểm 1.  Nếu chúng được tính theo giá của thời kỳ i thì phải đưa về giá hiện tại, tức là trừ khử đi lạm phát. Khi giá bán trong hợp đồng dài hạn cố định thì rõ ràng là giá trị hiện tại của giá bán đó sẽ nhỏ đi. Nếu 100 là giá trị nhận được trong năm thứ 5 mà lạm phát p là 3% mỗi năm thì giá trị 100 đó chỉ có giá trị trong hiện tại bằng =   = 88.4. Kể từ năm 2001 đến nay lạm phát trung bình ở Mỹ là khoảng 2.5%.   Có lẽ có thể lấy tốc độ lạm phát này để tính (khi tính bằng USD).

r  là suất chiết khấu thực (sau khi trừ lạm phát) thường là tính giống nhau cho từng thời kỳ. Suất chiết khấu hoàn toàn khác chỉ số tăng giá (hay lạm phát). Thí dụ trong 5 năm nữa, chúng ta được trả giá là 100 và với lạm phát 2.5% năm thì giá trị hiện tại là 88.4 như đã nói ở trên. Tuy nhiên như thế phải 5 năm nữa chúng ta mới nhận được 88.4. Như thế nếu muốn nhận ngay vào thời kỳ 1 thì phải chiết khấu 88.4 và như thế chỉ được giá trị là  =76.2. Thường suất chiết khấu thực được dùng là 3%.

Bức tranh kinh tế ảm đạm thể hiện qua những con số biết nói. Năm 2010 con số doanh nghiệp (DN) ngừng hoạt động, phá sản là 43.000; Năm 2011  là 53.000; Năm 2012 lên trên 54.000; Ngay trong những tháng đầu năm 2013, mỗi tháng có 4.900-5.000 tiếp tục ngừng hoạt động hoặc phá sản. Ngay cả những DN còn thoi thóp cũng đang ở vào tình trạng “sống không bằng chết”. 69% báo lỗ trong năm 2012, với số lỗ lên tới hơn 50 ngàn tỷ đồng. Không ngẫu nhiên, Ủy viên Ủy ban Kinh tế, TS Trần Hoàng Ngân trong phiên khai mạc QH ngày hôm qua, đã dùng từ “dịch phá sản” khi nói về “lực lượng tạo ra của cải vật chất và việc làm của xã hội”.
DN cần phải được cứu khẩn cấp bởi có cứu được DN mới mong chặn đứng được suy giảm kinh tế, giải quyết được công ăn việc làm, an sinh xã hội. Và xa hơn, mới chặn đứng được sự hoang mang có tính chất dây chuyền đang nằm trong những bản báo cáo với mấy chữ nghe qua tưởng chuyện nhỏ “suy giảm lòng tin”.
Nhưng nền kinh tế không phải chỉ có các DN cần cứu. Bản thân nông nghiệp, từ nhiều thập kỷ nay luôn được coi là “cứu cánh” của nền kinh tế cũng đang cần được cứu hơn bao giờ hết.
Bản thân báo cáo thẩm tra cũng xác nhận tình trạng giá gạo xuất khẩu đang giảm ở mức “hai con số”: 10,9%. Bản thân chính sách mua tạm trữ lúa, gạo còn nhiều bất cập, gây bức xúc trong nông dân vì số lượng người được hưởng lợi trực tiếp còn ít, việc triển khai mua tạm trữ còn chậm, thời hạn thực hiện ngắn trong khi thời gian thu hoạch cao điểm ở các tỉnh chênh lệch nhau. Và tồn tại lù lù trong các báo cáo là đội ngũ ”thương lái” như những tên cướp đường, thủ phạm trực tiếp gây ra tình trạng ”ép giá vẫn xảy ra phổ biến”.
Những tác giả của “cứu cánh”, người nông dân đang rơi vào lỗ kép. Vị quan chức Quốc hội phân tích: Lỗ kép ở đây là giá nông sản (lương thực, chăn nuôi) đang giảm, dẫn đến nguồn thu của nông dân giảm nhưng các khoản chi khác lại tăng như cho thức ăn giá súc, phân bón, vật tư nông nghiệp.. chưa kể giá các dịch vụ y tế, giáo dục từ lâu đối với nông dân đã trở thành những gánh nặng đến mức có người đã quẫn bách khi không tìm thấy lối thoát. Lỗ kép là trong khi tất cả các mặt hàng hầu hết đều tăng chỉ có lương thực, sản phẩm chăn nuôi là giảm. “Chính từ việc lương thực giảm giá đã dẫn đến lạm phát thấp vì chỉ số giá lương thực chiếm tỷ trọng lớn trong rổ hàng hóa. Chứ không phải là do giải pháp kiềm chế lạm phát hữu hiệu”- TS Ngân nói.
Nông nghiệp là ngành duy nhất luôn xuất siêu với những đồng ngoại tệ cứu cánh thấm đẫm mồ hôi nông dân. 67% dân số đang sống ở nông thôn, làm nông nghiệp. Câu kết sau đây là lời Tiến sĩ Trần Hoàng Ngân “Vì thế cứu doanh nghiệp phải song hành với cứu nông dân, nông nghiệp”. Bởi bất nông nghiệp bất ổn thì nền kinh tế không còn cứu cánh. Bởi “Bất ổn ở nông thôn là bất ổn xã hội, bất ổn chính trị”.